2025 жылғы 3 тамызда Мадина Фазулзянова үш баласымен Алакөлден қайтып келе жатқан. Жолда жолы болды: Семейге қатынайтын автобусты күтіп тұрған кезде жақсы танысын кездестіріп, ол жаңа Toyota көлігімен жеткізіп салуды ұсынған. Өзі де Алакөлге шаруасымен келіп, үйіне қайтып бара жатқан екен.
Әзірге ешқандай қауіптің белгісі байқалмаған.
Шамамен сағат 18:30-да Алматы – Өскемен тасжолының 845-шақырымында Мадина мен балалары отырған көлік басқаруға бағынбай, Mitsubishi Lancer автокөлігімен соқтығысқан. Бірнеше рет аударылған Toyota жол жиегіндегі шұңқырға ұшып түскен.
Кейін Мадина сол қорқынышты сәттерді еске алады. Көлік аударылып жатқанда арқасын есікке тіреп, қызын құшағына қысып, салон ішінде жан-жаққа лақтырылған ұлдарын ұстап қалуға тырысқан…
Тергеу материалдарына сәйкес, жол-көлік оқиғасына жол жабынының жағдайы себеп болған. Сол күні осы учаскеге қызмет көрсеткен CITIC Construction компаниясының жұмысшылары жолдың жүз метрден астам бөлігіне битум сіңірген. Сұйық битум тасжолдың осы бөлігін көліктер үшін нағыз қауіпті аймаққа айналдырған.
Салдарынан жүк көліктері мен бірнеше жеңіл автокөлік қатысқан жаппай жол апаты болған. Алайда ең ауыр зардапты Мадина мен балалары отырған Toyota тартты. Кейін сарапшылар бұл көлікті қалпына келтіру мүмкін емес деген қорытындыға келген.
Көпбалалы ананың бақытына орай, балалар ауыр дене жарақатын алмаған. Тек денелерін соғып, жеңіл жарақаттар алған. Бірақ бастан өткерген қорқыныш олардың есінде ұзақ сақталды. Кішкентай Мариям әлі талай уақыт бойы шошып оянып: «Мама, мені жібермеші!» деп айқайлайтын болған.
Ал Мадинаның өзі омыртқасын сындырып алған. Алда оны бірнеше айлық емделу мен оңалту, сүйікті әрі болашағы зор жұмысынан айырылу, мемлекеттік органдарға сан мәрте жүгіну және соттасу күтіп тұрды.
Алайда көп ұзамай бұл жол апаты әлдеқайда ауқымды оқиғаның бір ғана эпизоды екені белгілі болды.
Оқиға басынан-ақ, дәлірек айтқанда, осы жағдай туралы алғашқы материалымыз жарияланған сәттен бастап, түсініксіз жайттар көбейді. Әділдікке жету құзырлы органдардың жұмысының арқасында емес, керісінше, соған қарамастан жүзеге асып жатқандай әсер қалдырды.
Біз қойған алғашқы сұрақтардың бірі қарапайым әрі орынды еді: жол компаниясына бұрыннан пайдалануға берілген тасжолға битум сіңіру жұмыстары не үшін қажет болды?
Біздің болжамымызша, бұл жұмыстар жол жабынында пайда болған ақауларды, яғни асфальттың үгітілуін жасыру немесе жою әрекеті болуы мүмкін еді.
Алайда сол кезде бұл сұраққа нақты әрі нанымды жауап ала алмадық.
Керісінше, осы сауал журналистік зерттеулердің, қоғамдық тексерулердің, асфальт үлгілеріне жүргізілген зерттеулердің, түрлі даулар мен сот процестерінің басталуына түрткі болды. Бұл істер қытайлық мердігер CITIC Construction компаниясы мен Семейдің белсенді азаматтары — қоғам белсендісі Роллан Машпиев, облыстық мәслихат депутаты Рафаил Хазипов және басқа да бейжай қалмаған тұрғындар арасында өрбіді.
Өзара сот талаптары, қоғамдық белсенділерге қысым жасалуы мүмкін деген хабарламалар, «ҚазАвтоЖол» мен сараптамалық ұйымдардың күмән тудырған қорытындылары… Ең бастысы, азаматтық белсенділер мен журналистердің жол сапасы мен қауіпсіздігіне қатысты жауап талап етуін тоқтатпауы бұл даудың облыс шекарасынан әлдеқайда асып кетуіне себеп болды.
Ақыры мәселе мемлекеттік деңгейде көтерілді.
2026 жылғы 24 қыркүйекте Қазақстан Халық Кеңесінің алғашқы сессиясында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Талдықорған – Өскемен тасжолының жағдайын қатаң сынға алды. Мемлекет басшысы жол ашылғаннан кейін көп ұзамай оның жабыны бұзыла бастағанын атап өтті. Сондай-ақ жол құрылысының сапасын бағалау жүйесін қайта қарауды, барлық кезеңдегі бақылауды күшейтуді және қоғамдық бақылаудың рөлін арттыруды тапсырды.
Бұл қоғамдық белсенділердің толық жеңісі сияқты көрінді. Олар ұзақ уақыт бойы айтып, журналистер назар аударған, ал жауапты шенеуніктер елемеген мәселеге ақыры Мемлекет басшысының өзі баға берді.
Бірақ осы жерде тағы бір, әлдеқайда қолайсыз сұрақ туындайды.
Өйткені 2022 жылғы 20 қазанда-ақ Президент құзырлы органдарға Талдықорған – Қалбатау – Өскемен тасжолының құрылысын қатаң бақылауға алуды тапсырған болатын.
Неліктен төрт жылға жуық уақыт өтсе де, Мемлекет басшысы жол сапасы мәселесіне қайта оралуға мәжбүр?
Бұған дейінгі тапсырма қалай және қаншалықты орындалды? Қоғам белсенділері мен журналистердің ескертулері неге анықталған кемшіліктерді дер кезінде жоюға ықпал етпеді? Ал мұның салдары үшін кім жауап беруі керек?
Өйткені жол құрылысының сапасы туралы құрғақ есептердің артында тек миллиардтаған бюджет қаражаты ғана емес, адам тағдыры да тұр.
Мадина Фазулзянова сияқты адамдардың тағдыры.
Егер мемлекет тасжол сапасында күрделі мәселелер бар екенін ақыры мойындаса, ауыр жарақат алған әйел неге әділдік іздеп, айлап сот табалдырығын тоздыруға мәжбүр болды?
Ең бастысы, өмірін өзгерткен сол жол апаты үшін сот қандай өтемақы мөлшерін белгіледі?
Кто будет говорить от имени народа? В области Абай зарегистрировано 486 кандидатов
ХАЛЫҚ ӨЗ «БАТЫРЛАРЫН» БІЛУІ КЕРЕК!
НАРОД ДОЛЖЕН ЗНАТЬ СВОИХ «ГЕРОЕВ»!


