Ұстаз. Басшы. Майдангер.

Ұстаз. Басшы. Майдангер.

   Асылхан Табылдыұлы Бекбаев – майдангер, ұстаз және білім саласында ұзақ жылдар еңбек еткен білікті басшы.

   1963–1987 жылдары Семей педагогикалық училищесін 24 жыл басқарды. Осы кезеңде оқу орны қайта қалыптасып, материалдық-техникалық базасы нығайды, жатақхана мен жаңа оқу корпусы салынды. 1967 жылы училищеге ұлы жазушы Мұхтар Әуезовтің есімі берілді. (abaioblarhiv.kz)

   Бірақ Асылхан атамыздың өмір жолы тек басшылық қызметімен өлшенбейді. Оның ғұмыры – ашаршылықты, соғысты көрген, кейін бар өмірін білім мен ұрпақ тәрбиесіне арнаған тұтас бір дәуірдің тарихы.

 

Балалық шағы

   Асылхан Табылдыұлы 1924 жылдың 31 наурызында Семей өңіріндегі Семеновка ауылында дүниеге келген. Оның балалық шағы ауыр жылдарға тап келді. Бес жасында ағасы қызылшадан қайтыс болды. Асылханның өзі де қызылшаның ауыр түрімен ауырып, аман қалды. Артынша ел басына ашаршылық түсті. Сол жылдары Асылхан мен кішкентай бауыры балалар үйіне орналастырылады. Балалар үйіндегі жағдай өте ауыр еді. Екі бауыр әртүрлі топқа бөлініп, бір-бірін тек тамақтану кезінде ғана көретін. Бір күні оның бауыры асханаға келмейді. Асылхан оны іздей бастайды. Бірақ ешкім нақты жауап бермейді. Кейін балалар үйінің ауласындағы отын сақтайтын жерден аштықтан қайтыс болған балалардың денелері арасынан бауырын табады. Бұл оқиға Асылхан атамыздың жүрегінде өмір бойы сақталды.

   Кейінгі архивтік естеліктерінде оның балалық шағы туралы «балалық шағым болған жоқ» деп айтуының мәні де осында еді. Өйткені ол кішкентай кезінен ауруды, аштықты және жақындарынан айырылуды бастан өткерді. (semeynews.kz)

 

Білімге ұмтылған жас

1933 жылы Семеновкадағы жеті жылдық мектепке барып, 1940 жылы білім ордасын тәмамдады. Сол жылы Семейдегі геологиялық барлау жұмысшы факультетіне оқуға түсті. Алайда оқу орны жабылып, ауылына қайтып оралды.

   Еңбек жолын Семеновкадағы пошта бөлімінің бастығы болып бастады. (Семей кітапханасы) Бірақ көп ұзамай оның өмірін соғыс өзгертті.

 

Майдан жолы

   1942 жылдың 20 маусымында 18 жастағы Асылхан Бекбаев әскер қатарына шақырылды. Петропавлдағы Селищенск авиациялық механиктер әскери мектебінде оқып, авиациялық механик мамандығын меңгерді.

   1943 жылы әскери бөлімге жіберілді. Ал 1944 жылдың қараша айынан бастап 134-гвардиялық авиациялық полк құрамында Үшінші Беларусь майданында соғысқа қатысты. Беларусь, Прибалтика және Шығыс Пруссия жерлерін азат етуге атсалысты. Жеңіс күнін Кенигсберг маңында қарсы алды. (egemen.kz)

   Майдандағы ерлігі үшін ІІ дәрежелі Отан соғысы орденімен, он екі медаль және бірқатар естелік белгілерімен марапатталды. (Семей кітапханасы)

 

Соғыстан кейін ұстаздық жолға түсті

   Соғыстан кейін Асылхан Табылдыұлы білімін жалғастырды. Семей педагогикалық институтын Н.К. Крупская атындағы оқу орнында тәмамдап, орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі мамандығын алды.

   Еңбек жолын педагогикалық училищеде ұстаз болып бастады. Кейін Семей облыстық партия комитетінде нұсқаушы, әдіскер-кеңесші қызметтерін атқарды.

   Алайда оның өмірінің негізгі бөлігі қайтадан педагогикамен байланысты болды. 

 

1963 жыл – жаңа кезең

   1957 жылы педагогикалық училище жабылған болатын. Мұғалім кадрларына қажеттілік қайта артқан кезде, 1963 жылы оқу орны қайта ашылды. Сол жылы Асылхан Табылдыұлы Бекбаев директор болып тағайындалды. Оның алдында қайта ашылған оқу орнын қалыптастыру, педагогикалық ұжымды жасақтау, оқу процесін жолға қою және студенттерге қажетті жағдай жасау міндеті тұрды. Асылхан атамыз бұл жұмысты 1987 жылға дейін атқарды.

   Осы 24 жыл ішінде педагогикалық училище өзінің жаңа кезеңін қалыптастырды. (Пед. колледж)

 

Мұхтар Әуезовтің есімі

   1967 жылы ұлы жазушы Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің 70 жылдық мерейтойы қарсаңында оқу орнына оның есімін беру мәселесі көтерілді.

   Бұл бастамада Асылхан Бекбаевтың еңбегі болды. Педагогикалық ұжымның қолдауымен ұсыныс жүзеге асып, 1967 жылғы 6 желтоқсанда Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Төрағасының №828 бұйрығымен училищеге М.О. Әуезовтің есімі берілді. (Пед. колледж)

   Семей үшін бұл ерекше маңызы бар шешім еді. Себебі Мұхтар Әуезовтің өмірі мен шығармашылық жолы осы өңірмен тығыз байланысты болатын.

 

Оқу орнының дамуы

   Асылхан Табылдыұлы басқарған жылдары училищенің материалдық базасы да нығайды. 1965 жылы Ленин көшесі, 55 мекенжайындағы №10 жетіжылдық мектептің бұрынғы ғимараты училищеге беріліп, күрделі жөндеуден өткізілді.

   1970 жылдың наурызында училище Шоқан Уәлиханов көшесіндегі бұрынғы ғимаратына қайта оралды. Оқу орны үшін арнайы 400 орындық жатақхана салынды.

   1987 жылы, Мұхтар Әуезовтің 90 жылдығы қарсаңында, тарихи ғимараттың жанына жаңа оқу корпусы пайдалануға берілді. (egemen.kz)

   Бұл өзгерістер студенттерге білім алуға қажетті жағдай жасап, оқу орнының мүмкіндігін кеңейтті.

 

Басшы ғана емес, ұстаз

   Асылхан Бекбаевтың еңбегін ғимараттар мен қызмет жылдарының санымен ғана бағалау жеткіліксіз. Ол ең алдымен ұстаз болды. Педагогикалық училищеде білім алған жас мамандар кейін Қазақстанның әр өңірінде еңбек етті. Олардың арасында мұғалімдер, білім саласының мамандары және түрлі салада қызмет атқарған азаматтар болды.

   Асылхан атамыз үшін оқу орнының басты нәтижесі – оның қабырғасынан білім алып шыққан шәкірттері еді.

 

Қызметтен кейін де елмен бірге болды  

   1987 жылы директорлық қызметтен зейнетке шыққаннан кейін де Асылхан Табылдыұлы қоғамдық жұмыстардан қол үзген жоқ. Қалалық соғыс, еңбек және Қарулы Күштер ардагерлері кеңесінің президиум мүшесі болды.

   Әскери-патриоттық тәрбие жұмыстарына белсенді қатысты. Мектептерде, оқу орындарында және әскери бөлімдерде жастармен кездесулер өткізді.

   Қалалық Жауынгерлік даңқ мұражайының жұмысына атсалысты. Кейін қалалық Ақсақалдар кеңесінің мүшесі болды. (Tengrinews)

   Яғни оның ұстаздық жолы директорлық қызметпен аяқталған жоқ.

 

Еңбегі еленген азамат

   Асылхан Табылдыұлының еңбегі бірқатар мемлекеттік және салалық марапаттармен бағаланды.

   Ол «Ағарту ісінің үздігі», «Қазақстанның білім беру ісінің үздігі» төсбелгілерімен, көптеген Құрмет грамоталарымен марапатталды. (infourok.kz)

   Ал майдандағы ерлігі үшін алған ордені мен медальдары оның соғыс жылдарындағы қызметінің куәсі.

 

Үш сөзге сыйған ғұмыр

   Асылхан атамыз 2019 жылы 96 жасқа қараған шағында дүниеден өтті. (Tengrinews)

   Оның ғұмыры – ХХ ғасырдың талай ауыр кезеңін бастан өткерген ұрпақтың тағдырымен сабақтас. Балалық шағында ашаршылықты көрді. Аурудан ағасынан айырылды. Өзі де ауыр сырқатты бастан өткерді. Аштық жылдары балалар үйінде бауырынан айырылды. 18 жасында майданға аттанып, Жеңісті Кенигсберг маңында қарсы алды. Соғыстан кейін қайта білім алып, ұстаздық жолға түсті. Кейін 24 жыл бойы Семей педагогикалық училищесін басқарып, оның дамуына үлкен үлес қосты.

 

Ұстаз. Басшы. Майдангер.

Осы үш сөз Асылхан Табылдыұлының өмір жолын қысқаша сипаттайды.

Ал оның ең үлкен мұрасы – артында қалдырған шәкірттері мен өзі өмірінің 24 жылын арнаған білім ордасы.

 

Асылхан атамыздың есімі Семейдегі педагогикалық білім тарихында және шәкірттерінің жүрегінде сақтала береді.

 

Редактор: Салтанат Еркінбекқызы

About The Author